محمد مهدى ملايرى
353
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
سربازگيرى از حدود موصل و منطقهء يزيدىها شده بود ، و چون به سربازى رفتن با معتقدات يزيدىها ناسازگار بوده ، چنانكه گفتيم شيوخ و بزرگان آنها بالاجماع عريضهاى به والى عثمانى نوشته و با شرح عقايد خود و ناسازگارى آن با اين كار تقاضا كردهاند كه آنها را از اين خدمت معاف دارند « 1 » و با پرداختن مبالغى به اهل ديوان سرانجام طاهر بيگ امير آلاى را راضى كردند كه از يزيديان به جاى سرباز پول بگيرند ، و اين رويه پيوسته دربارهء آنها مورد عمل بوده است . خلاصهء مطالب اين عريضه دربارهء معتقدات آنها از اين قرار است : اول : بر هريك از يزيدىها از بزرگ و كوچك و زن و مرد واجب است كه هرسال سه بار ملك طاووس را زيارت كند و اگر نكند كافر مىشود . دوم : بر هرفردى از آنها فرض است كه در هرسال يك بار به زيارت قبر شيخ عادى برود و مدت اين زيارت از 12 ايلول تا 20 آن ماه ( دههء سوم شهريور ) است و تخلف از اين عمل موجب كفر است . سوم : بر هريزيدى فرض است كه در هرروز هنگام برخاستن آفتاب رو به مشرق ايستد و آفتاب را نيايش كند و شرط صحت اين عمل هم اين است كه
--> ( 1 ) . اين عريضه چون از نظر تحقيق درباره معتقدات مذهبى يزيديان داراى اهميت بوده محققان اروپايى به نشر و تعليق بر آن اهتمام و توجه نمودهاند ، در اين موضوع آقاى Lidsbarski مقالهاى در مجلهء انجمن شرقى آلمانى ( Z . D . M . G . ) به عنوان Ein Expose der jesiden نوشته ، متن عربى آن را با ترجمهء آلمانى منتشر نمود . نص عربى آن بار ديگر در مقالهء Jsya Joseph با عنوان Yezidi Texts در مجلهء امريكايى لغات و آداب سامى ( A . J . S . L . ) ، مجلد 25 ، ص 151 - 156 و ترجمهء انگليسى آن در ص 244 - 247 همين مجله و همچنين در كتاب همين نويسنده به نام " Devil Worship " ( شيطانپرستى ) چاپ شده . در مجلهء شرق مسيحى ( R . O . C . ) ، مجلد 20 ، ص 168 - 171 نيز يكى ديگر از محققان « Nau » ترجمهء فرانسوى آن را منتشر نمود . محقق ايتاليايى " Furlani " هم ترجمهء ايتاليايى آن را در كتابى به نام Testi religiasi del yezidi منتشر نمود و مقدمه و تعليقاتى هم بر آن نوشت ، نسخهاى از اين عريضه نيز كه آن را Browne به انگليسى ترجمه كرده در ملحقات كتاب Parry به نام Six months in a Syrian Monastery ص 2 ، نقل شده است .